Hastalık mikrobu tek başına bütün bedeni istila edebilir. Sağlık ise dışarıdan gelen bir mikrop değildir; bağışıklıkla, disiplinle, süreklilikle ayakta durur. Ahlâk da böyledir. Bozulması anlıktır, inşası uzun sürer. Bu bağlamda bakıldığında çağımızın ahlâk üretmediği tükettiği anlaşılmaktadır.
Kötülüğün sârî oluşu bir güç göstergesi sanılıyor. Oysa bu, onun zayıflığıdır. Kuduz hayvan ısırır, evet; ama ısırdıkça iyileşmez. Etrafını hasta ederken kendini kurtaramaz. Bugün zalim sistemlerin, yozlaşmış düzenlerin, çürümüş ideolojilerin yaptığı tam olarak bu. Yayılıyorlar ama iyileşmiyorlar. Gürültü çıkarıyorlar ama hayatta kalamıyorlar. Çünkü kötülük sürdürülebilir değildir; kendi sonunu da beraberinde taşır.
Asıl mesele burada başlıyor: İnsanlar neden bu kadar kolay bozuluyor da bu kadar zor iyileşiyor? Çünkü kötülük insanın zaaflarına, iyilik ise sorumluluğuna hitap eder. Zaaf hızlıdır, sorumluluk ağır. Çağımız hız çağrısı yapıyor; derinlik değil, anlık tatmin istiyor. Böyle bir zeminde ahlâk tutunamaz, ancak direnebilir.
İki kardeşin birbirine düşman olması şaşırtıcı değil. Menfaat varsa çatışma kaçınılmazdır. Ama iki “hakikat dertlisi”nin birbirine düşman olduğunu gördün mü? Biri diğerinin yokluğundan beslenmez; varlığıyla güçlenir. Çünkü burada kazanç paylaşılmaz, çoğalır.
Bugün bize “iyilik yayılmıyor” gibi geliyor. Yanlış. İyilik bağırmaz, reklam yapmaz, algoritma sevmez. Ama bir yerde kök saldığında, sessizce düzen kurar. Kötülük istilâ eder; iyilik inşa eder. İstila hızlıdır, inşa kalıcı.
Milletimiz nice badireler atlatarak bu çağa gelmiştir. Sistemde kötü olanlar veya güçlü olanlar değil uyum sağlayan ayakta kalır. Mesele uyumun yönüdür.