Dünya Adalet Projesi’nin (World Justice Project – WJP), araştırmasına göre Hukukun Üstünlüğü Endeksi’nde 2024 yılında 143 ülke arasında 117. sırada yer alan Türkiye, bir basamak daha düşerek 118. sıraya geriledi.
CHP Gaziantep Hukuk ve Seçim İşlerinden Sorumlu İl Başkan Yardımcısı Av. İbrahim Kaya, Türkiye’nin Hukukun Üstünlüğü Endeksi’nde 118. sıraya gerilemesinin, hukuk devletinin uygulamada ciddi biçimde zayıfladığını gösterdiğine dikkat çekti.
Vatandaş açısından adalete erişim zorlaştı
Yargı bağımsızlığına ilişkin tartışmaların, hukuki öngörülemezlik, uzun yargılama sürelerinin ve temel haklara yönelik sınırlamaların gerilemenin başlıca nedenleri arasında yer aldığını söyleyen Kaya, ‘’Vatandaş açısından adalete erişim; yüksek yargılama giderleri, karmaşık süreçler ve yargıya duyulan güven kaybı nedeniyle zorlaşmış, hak arama çoğu zaman caydırıcı hale gelmiştir. Hukukun üstünlüğünün yeniden tesis edilebilmesi için temel hakları esas alan ve adalete erişimi kolaylaştıracak yapısal reformların gecikmeksizin hayata geçirilmesi zorunludur’’ ifadelerini kullandı.
Türkiye, hukukun üstünlüğü endeksinde bir basamak geriledi
Küresel ölçekte hukukun üstünlüğünün geliştirilmesini amaçladığı iddiasını taşıyan Dünya Adalet Projesi’nin (World Justice Project – WJP), uluslararası nitelikte faaliyet gösteren bağımsız bir sivil toplum kuruluşu olduğunu kaydeden Kaya, ‘’Bu kuruluş, dünya genelindeki ülkelerin hukuk devleti ilkelerine ne ölçüde uyum sağladığını ortaya koymak amacıyla çok boyutlu bir ölçüm sistemi üzerinden “Hukukun Üstünlüğü Endeksi” hazırlamakta ve bu çalışmayı her yıl düzenli olarak kamuoyuyla paylaşmaktadır’’ şeklinde konuştu.
‘Yayımlanan endeks sonuçları incelendiğinde, Türkiye’nin son on yıllık süreçte hukukun üstünlüğü alanında belirgin bir gerileme yaşadığı görülmektedir’ diyen Kaya, ‘’Türkiye, 2015 yılında endekste 80. sırada yer alırken, izleyen yıllarda istikrarlı bir düşüş eğilimi sergilemiş; bu süreçte toplamda 38 basamak gerilemiştir. 2024 yılı verilerine göre ise Türkiye, 143 ülke arasında 117. sıradayken bir basamak daha düşerek 118. sıraya gerilemiştir’’ değerlendirmesinde bulundu.
Avrupa ülkelerinin üst sıralardaki ağırlığı dikkat çekiyor
Endeks sonuçlarında Avrupa ülkelerinin üst sıralardaki ağırlığına dikkat çeken Kaya, ‘’Almanya, İsveç ve Estonya’nın da aralarında bulunduğu sekiz Avrupa Birliği üyesi ülke, dünya genelinde ilk 10 içerisinde yer almıştır. Avrupa ülkelerinin bu başarıyı sürdürmelerinin temel nedenleri arasında; güçlü ve bağımsız yargı yapıları, denge ve denetleme mekanizmalarının etkinliği, şeffaf kamu yönetimi anlayışı, ifade ve basın özgürlüğünün kurumsal güvence altına alınmış olması ile hukuki öngörülebilirliğin yüksekliği sayılabilir. Ayrıca bu ülkelerde hukukun siyasal müdahalelerden büyük ölçüde arındırılmış olması ve idarenin yargısal denetime açık şekilde faaliyet göstermesi, hukuk devleti ilkesinin fiilen hayata geçirilmesini sağlamaktadır’’ açıklamasını yaptı.
Kaya, ‘’Endeks verileri yalnızca ülkelerin mevcut konumunu değil, aynı zamanda demokratik kurumların işleyiş kalitesi ve hukuki güvenlik düzeyleri hakkında da önemli göstergeler sunmaktadır. Avrupa ülkelerinin üst sıralarda yer alması, hukukun üstünlüğünün yalnızca normatif bir ilke değil, istikrarlı ve kurumsallaşmış bir uygulama meselesi olduğunu açıkça ortaya koymaktadır’’ değerlendirmesini yaptı.